کتاب رصد انرژی، مسیر توسعۀ جهانی، نوشتۀ دکتر مجید زندی، دانشیار دانشگاه شهید بهشتی، ابوالقاسم مسیبی، دانشآموختۀ کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، سارا محمودیان یونسی، دانشجوی مقطع دکتری دانشگاه شهید بهشتی منتشر شد. این کتاب برای نخستین بار در سال 1404، در 282 صفحۀ وزیری، در انتشارات دانشگاه شهید بهشتی منتشر شده است و با قیمت 2.550.000 ریال عرضه میشود.
در انقلاب صنعتی پنجم (عصر انرژی)، انرژی که یکی از مهمترین ارکان توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی است، نقشی اساسی در تعیین مسیر آیندۀ بشر و افزایش ثروت جهانی دارد. ازیکسو، تغییر سریع فنّاوری و افزایش تقاضای جهانی، ضرورت استفادۀ بهینه و پایدار از منابع انرژی را بیشازپیش آشکار کرده و ازسویدیگر، مسائل محیطزیستی و تأثیر تغییر اقلیم بر الگوهای مصرف انرژی، نیاز به برنامهریزی و تصمیمگیری آگاهانه را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی، رصد انرژی که فرایندی است چندبعدی و نظاممند، میتواند به شناسایی فرصتها، کاهش تهدیدها و مدیریت بهتر منابع انرژی کمک کند.
این کتاب با هدف ارائۀ رویکردی جامع و علمی برای رصد انرژی و روشن ساختن ابعاد مختلف این موضوع برای مخاطبان تدوین شده است:
در فصل اول، مقدمهای بر مفهوم رصد انرژی، تاریخچۀ آن، اهمیت آن در دنیای امروز و انواع رویکردهای مختلف برای دستهبندی مدلهای رصدی ارائه شده است..
در فصل دوم مراحل عملیاتی رصد انرژی و فرایندهایی مانند جمعآوری دادهها، سناریوپردازی، تجمیع، تفسیر، اقدام و بررسی اثر تشریح شده است.
فصل سوم با ورود به مبحث مدلسازی به بررسی روشهایی میپردازد که از طریق آنها میتوان ساختارها و روابط پیچیده میان متغیرهای حوزۀ انرژی را شبیهسازی و تحلیل کرد.
در فصل چهارم، سناریوهای جهانی انرژی بهمثابۀ یکی از ابزارهای اصلی برای تحلیل آیندهپژوهی بررسی شده است.
برای پشتیبانی از فرایند تصمیمگیری ساختاری و تعیین روابط میان عوامل مختلف، فصل پنجم به معرفی روش تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) و ماتریس اثر متقابل اختصاص یافته است.
در ادامه و در فصل ششم روش سیستم دینامیک یا پویایی سامانهها بررسی شده است.
در آخر، در فصل هفتم نظریۀ بازی و شبکههای بیزی بررسی شده است که دو ابزار پیشرفته برای تحلیل تصمیمگیریهای راهبردی در شرایط رقابتی و عدم قطعیت هستند.
این کتاب تلاشی برای ترکیب دانش نظری و ابزارهای عملی بهمنظور فراهم کردن بستری جامع برای تحلیل، پایش و رصد حوزۀ انرژی است و امید است که بتواند نهتنها منبعی مفید برای پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان حوزۀ انرژی، بلکه برای سیاستگذاران و تصمیمگیران نیز راهنمایی ارزشمند در مسیر دستیابی به توسعۀ پایدار باشد.
کتاب حاضر را میتوان بهعنوان مرجع درسی برای رشتههای تحصیلات تکمیلی حوزۀ انرژی استفاده کرد. به این منظور در آخر هر فصل کتاب تعدادی مسئله برای یادگیری بهتر مطالب آن فصل قرار داده شده است. این مسئلهها غالباً از دو نوع تحلیلی و کدنویسی است.
دانشجویان و علاقهمندان میتوانند برای خرید این کتاب به دفتر فروش مرکز نشر آثار علمی دانشگاه شهید بهشتی واقع در ساختمان فنّاوری اطلاعات (IT)، طبقۀ همکف مراجعه کنند یا ازطریق وبگاه این مرکز برخط سفارش دهند. همچنین خرید فایل الکترونیک کتاب نیز از وبگاه «فیدیبو» و «طاقچه» امکانپذیر است.